Οι Τζαμάλες στα Γιάννενα
Γιαννιώτικο αποκριάτικο έθιμο, που κρατά από την εποχή της Τουρκοκρατίας. Ξεκινά το βράδυ της Κυριακής της Τυρινής με το άναμμα μεγάλης φωτιάς σε κάθε γειτονιά των Ιωαννίνων και συνεχίζεται γύρω από τις φλόγες μέχρι το πρωί της Καθαράς Δευτέρας, με χορούς, τραγούδια, άφθονα κεράσματα και ζεστή φασολάδα.
Η προετοιμασία ξεκινάει τρεις μέρες νωρίτερα, ώστε στην κάθε συνοικία να φτάσουν τα ξύλα -προσφορά του Δήμου Ιωαννιτών- και να διαμορφωθεί κατάλληλα ο χώρος για το μεγάλο ξεφάντωμα. Συχνά υπάρχει ανταγωνιστική διάθεση ανάμεσα στις γειτονιές για το ποια θα κάνει την καλύτερη και πιο φανταχτερή γιορτή.
Το έθιμο της Τζαμάλας έρχεται από τα βάθη των αιώνων και σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση στηρίζεται στην αρχέγονη πίστη της δύναμης που έχει η φωτιά να «ξορκίζει» το κακό. Πρόκειται για μια ιεροτελεστία εξαγνισμού, η οποία ανάλογα με τις καταστάσεις της κάθε εποχής, αποκτά και συμβολισμό. Έως το 1913, οπότε απελευθερώθηκαν από το Τουρκικό ζυγό τα Ιωάννινα, η φωτιά που σιγόκαιγε στις γειτονιές εξέφραζε την επιθυμία των σκλαβωμένων για λευτεριά. Μάλιστα, για την τέλεση του εθίμου, έπρεπε να δοθεί ειδική άδεια από την Τουρκική διοίκηση της πόλης.
Η λέξη «τζαμάλα» παραμένει ανερμήνευτη. Άλλοι τη θέλουν αρβανίτικη και άλλοι τουρκική.
ΠΗΓΗ
Kαρναβάλι στο Μώλο Φθιωτιδας το 1952
Στη φωτογραφία από αριστερά:Καουμπόυ ο Σωτ. Μπαλωμένος.Ορθιος και μαύρος ο Κάκος Λατσούδας.Με το φέσι ο Χρ.Λατσούδας. Ο Ινδιάνος αγνωστος. Με το σκωτσέζικο κίλτ Ο Ν. Παπαγεωργίου.Και δεξιά καουμπόυ ο Θαν Μακρής. Συνολικά τότε στο συγκεκριμμένο καρνάβαλο συμμετείχαν πάνω από 50 άτομα και ήταν ό,τι πιό ευφάνταστο έχει φτιαχτεί σε ανάλογη περίπτωση στο Μώλο!!!
Πηγή φωτογραφίας και πληροφορίες: Γεώργιος Φαρόπουλος
ΠΗΓΗ
Τι γιορτάζουμε την Καθαρά Δευτέρα - Εθιμα από όλη την Ελλάδα
Η Καθαρά Δευτέρα σηματοδοτεί την έναρξη της Σαρακοστής και παράλληλα το τέλος της Αποκριάς. Πήρε την ονομασία της από τους Χριστιανούς, γιατί με την έναρξη της νηστείας «καθαρίζονταν» πνευματικά και σωματικά. Η νηστεία διαρκεί για 40 μέρες, όσες ήταν και οι μέρες νηστείας του Χριστού στην έρημο.
Οπως γράφει και η wikipedia, την Καθαρά Δευτέρα συνηθίζεται να τρώμε λαγάνα (άζυμο ψωμί που παρασκευάζεται μόνο εκείνη τη μέρα), ταραμάς και άλλα νηστίσιμα φαγώσιμα, κυρίως λαχανικά, όπως και φασολάδα χωρίς λάδι. Επίσης, συνηθίζεται το πέταγμα χαρταετού.
Η Καθαρά Δευτέρα εορτάζεται 48 ημέρες πριν την Κυριακή της Ανάστασης του Χριστού, το χριστιανικό Πάσχα.
Τα έθιμα της Καθαράς Δευτέρας στην Ελλάδα
Από παλιά, η Καθαρά Δευτέρα πέρασε στη συνείδηση του λαού σαν μέρα καθαρμού. Οι βυζαντινοί την Καθαρά Δευτέρα την ονόμαζαν Απόθεση -Απόδοση και τελούσαν δρώμενα. Τραγουδούσαν σχετικά άσματα, από τα οποία έχουν σωθεί μικρά μέρη μέχρι στις μέρες μας. «Ίδε το έαρ το καλόν πάλιν επανατέλλει, φέρον υγείαν και χαρά και την ευημερίαν».
Το πέταγμα του χαρταετού είναι ένα έθιμο μεταγενέστερο. Κούλουμα ονομάζεται η καθαροδευτεριάτικη έξοδος στην εξοχή και το πέταγμα του αετού. Οι χριστιανοί, παρέες παρέες, βγαίνουν στην εξοχή, παίρνοντας μαζί τους νηστίσιμα φαγητά και το ρίχνουν στη διασκέδαση και το χορό.
Σε όλη η Ελλάδα οι κάτοικοι υποδέχονται τη Σαρακοστή με τα δικά της ξεχωριστά έθιμα. Μερικά από αυτά τα παρουσιάζει το Visit Greece. Σε όλη σχεδόν την Ελλάδα –και σε διάφορες παραλλαγές– το χορευτικό δρώμενο, το λεγόμενο Γαϊτανάκι, έθιμο που έφεραν μαζί τους οι πρόσφυγες της Μικράς Ασίας, ξεσηκώνει μικρούς και μεγάλους.
- Ο βλάχικος γάμος της Θήβας, πανάρχαιο έθιμο που πραγματοποιείται παραδοσιακά με το ξύρισμα του γαμπρού και το στόλισμα της νύφης, η οποία στη πραγματικότητα είναι άνδρας.
- Το έθιμο του Αγά –με ρίζες στην Τουρκοκρατία– αναβιώνει στα Μεστά και στους Ολύμπους της Χίου. Ο Αγάς, αυστηρός δικαστής, δικάζει και καταδικάζει με χιούμορ και πειράγματα τους θεατές του εθίμου.
- Στην Αλεξανδρούπολη, ένας κάτοικος μεταμφιέζεται σε Μπέη και περιδιαβαίνει την πόλη μοιράζοντας ευχές για το καλό.
- Στο Λαϊκό Δικαστήριο Ανήθικων Πράξεων στην Κάρπαθο ανταλλάσσονται απρεπείς χειρονομίες μεταξύ των θεατών, και γι' αυτό οδηγούνται στο «δικαστήριο» από τους Τζαφιέδες (χωροφύλακες), προς απονομή δικαιοσύνης από τους σεβάσμιους του νησιού.
- Το έθιμο του αλευρομουτζουρώματος συναντάμε στο Γαλαξίδι, με τους καρναβαλιστές να χορεύουν κυκλωτούς χορούς αλευρωμένοι και μουτζουρωμένοι!
- Του Κουτρούλη ο Γάμος στη Μεθώνη –η αναβίωση ενός πραγματικού γάμου που άφησε εποχή κατά τον 14ο αιώνα– συντελείται κάθε Καθαροδευτέρα με έντονη σατυρική διάθεση και πειράγματα για τη νύφη.
- Το έθιμο του Αχυρένιου Γληγοράκη στη Βόνιτσα, όπου ένας αχυρένιος ψαράς δεμένος σε γάιδαρο γυρνάει σε όλο το χωριό για να καταλήξει σε μια φλεγόμενη βάρκα ανοιχτά της θάλασσας.
Τι εννοούμε λέγοντας Κούλουμα
Τα κούλουμα από τόπο σε τόπο γιορτάζονται διαφορετικά, με διάφορες εκδηλώσεις. Παντού, όμως, επικρατεί κέφι, χορός και τραγούδι. Για την ετυμολογία της λέξης κούλουμα υπάρχουν πολλές εκδοχές. Κατά τον Νικόλαο Πολίτη, πατέρα της ελληνικής λαογραφίας, η λέξη προέρχεται από το λατινικό Cumulus (κούμουλους) που σημαίνει σωρός, αφθονία αλλά και το τέλος. Εκφράζει δηλαδή το τέλος, τον επίλογο της Απόκριας. Σύμφωνα με μία άλλη εκδοχή, προέρχεται από μία άλλη λατινική λέξη, τη λέξη «κόλουμνα», δηλαδή «κολώνα». Κι αυτό, επειδή το πρώτο γλέντι της Καθαράς Δευτέρας στην Αθήνα έγινε στους Στύλους του Ολυμπίου Διός.
ΠΗΓΗ
Μεγάλη Σαρακοστή: γιατί ονομάζεται έτσι και ποιές σημειολογίες κρύβει;
Μεγάλη Σαρακοστή, ονομάζεται η νηστεία που προηγείται του Πάσχα. Την λέμε Μεγάλη για να την ξεχωρίζουμε από την νηστεία που προηγείται των Χριστουγέννων, η οποία χαρακτηρίζεται «Μικρή» επειδή είναι ελαφρότερη. Σαρακοστή ονομάζεται επειδή γίνεται εις ανάμνηση της σαρανταήμερης νηστείας του Χριστού στην έρημο.
Η Μεγάλη Σαρακοστή καθιερώθηκε τον 4ο αιώνα. Η αρχική της διάρκεια ήταν έξι εβδομάδες, ενώ αργότερα προστέθηκε και μία έβδομη. Έτσι στην εποχή μας η Μεγάλη Σαρακοστή ξεκινά την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει το Μεγάλο Σάββατο.
Σε όλη τη διάρκεια της Σαρακοστής, κάθε Τετάρτη και Παρασκευή, τελείται στην εκκλησία μας η Προηγιασμένη Ακολουθία. Σε αυτήν οι πιστοί μπορούν να λάβουν Θεία Κοινωνία, η οποία όμως έχει προαγιασθεί την προηγουμένη Κυριακή. Γι’ αυτό τον λόγο ονομάζεται η Ακολουθία αυτή Προηγιασμένη.
Τα πρώτα Χριστιανικά χρόνια η ακολουθία αυτή ετελούντο σχεδόν καθημερινά, καθ’ όλη την διάρκεια της Σαρακοστής. Στις μέρες μας, όπως είπαμε, έχει περιορισθεί η τέλεση της κάθε Τετάρτη και Παρασκευή της Μεγάλης Σαρακοστής.
Κάποιες ημέρες της Μεγάλης Σαρακοστής έχουν ξεχωριστή σημασία και δική τους σημειολογία.
Το Σάββατο της πρώτης εβδομάδας της νηστείας είναι αφιερωμένο στο θαύμα των κόλλυβων του μεγαλομάρτυρα Θεοδώρου του Τήρωνος. Θαύμα που βοήθησε τους Χριστιανούς της Κωνσταντινούπολης, να τηρήσουν την νηστεία, που προσπάθησε με δόλια μέσα να μολύνει ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου, Ιουλιανός ο Παραβάτης.
Ο αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινούπολης είδε σε όνειρο τον μεγαλομάρτυρα Θεόδωρο, ο οποίος του φανέρωσε τις προθέσεις του Ιουλιανού και τον συμβούλεψε αντί των αρτύσιμων φαγητών να φτιάξουν και να φάνε ως τροφή, οι χριστιανοί, κόλλυβα. Έτσι φτιάχνοντας και μοιράζοντας κόλλυβα, θυμόμαστε και τιμούμε κάθε χρόνο το θαύμα του μεγαλομάρτυρα Θεοδώρου.
Η A’ Κυριακή των νηστειών, είναι η Κυριακή της Ορθοδοξίας. Γιορτάζουμε την αναστύλωση των αγίων και σεπτών εικόνων από την αυτοκράτειρα του Βυζαντίου Θεοδώρα το 843μ.Χ.
Η B’ Κυριακή των νηστειών είναι αφιερωμένη στην μνήμη του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης (14ος αιώνας). Ο Άγιος Γρηγόριος υπήρξε κορυφαίος διδάσκαλος των ορθοδόξων δογμάτων και πολέμιος των αιρέσεων.
Η Γ ‘ Κυριακή των νηστειών,είναι η Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως. Αυτή η ημέρα είναι αφιερωμένη στον Τίμιο και Ζωοποιό Σταυρό, το σύμβολο της πίστης μας. Ημέρα που οι πιστοί παίρνουν δύναμη να συνεχίσουν την πορεία τους, την νηστεία, που θα τους οδηγήσει στην Ανάσταση του Κυρίου.
Η Δ’ Κυριακή των νηστειών, είναι ημέρα που τιμάται η μνήμη του Αγίου Ιωάννη, συγγραφέα της Κλίμακας. Η κλίμακα είναι ένα βιβλίο με ομιλίες του Αγίου Ιωάννη. Αντικείμενο των ομιλιών αυτών είναι τα σκαλοπάτια της πνευματικής ανάβασης των Μοναχών, μέσα από την προσωπική τους άσκηση.
Η ημέρα Τετάρτη της 5ης εβδομάδας της Μεγάλης Σαρακοστής είναι η Τετάρτη του Μεγάλου Κανόνος. Συγγραφέας και συνθέτης του Μεγάλου Κανόνα είναι ο Άγιος Πατέρας μας Ανδρέας, ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης. Μέσα στα 250 τροπάρια που τον απαρτίζουν, έχει συγκεντρώσει τις ιστορίες από τον Αδάμ έως και την Ανάληψη του Κυρίου. Καλεί δε κάθε έναν από εμάς, να παραδειγματιζόμαστε από αυτές, να μιμούμαστε τα καλά και να αποφεύγουμε τα άσχημα που έπραξαν οι πρόγονοι μας.
Την Παρασκευή της ίδιας εβδομάδας είναι ο Ακάθιστος Ύμνος. Ημέρα αφιερωμένη στην Παναγία που στέκει πάντα βοηθός των Χριστιανών σε περιόδους ειρήνης ή πολέμου. Εορτάζουμε τα θαύματα που έκανε η Παναγία προστατεύοντας την Βασιλεύουσα από λαούς που ήθελαν να την κυριεύσουν. Μετά από μια τέτοια νίκη ο λαός της Κωνσταντινούπολης, όρθιος (ακάθιστος) ευχαρίστησε την Θεομήτορα ψάλλοντας. Θυμούμενοι αυτό το γεγονός, ευχαριστούμε κι εμείς με την σειρά μας την Παναγία ψάλλοντας όρθιοι.
Η Ε’ Κυριακή των νηστειών, είναι αφιερωμένη στην μνήμη της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας. Η Οσία, από ηλικία 12 ετών ακολουθούσε έναν ιδιαίτερα έκλυτο βίο. Σε ηλικία 30 ετών, ήρθε σε επαφή με τον Χριστιανισμό, μετανόησε και προσκύνησε. Την υπόλοιπη ζωή της, 47 έτη, ασκήτεψε στην έρημο. Την ημέρα αυτή καλούνται όλοι να μιμηθούν το παράδειγμα της και να έρθουν πιο κοντά στον Χριστό μετανοώντας για τις αμαρτίες τους.
Το Σάββατο πριν την Μεγάλη Εβδομάδα είναι το Σάββατο του Λαζάρου. Ημέρα αφιερωμένη στο θαύμα της ανάστασης του Λαζάρου από τον Χριστό.
Τελευταία Κυριακή της Μεγάλης Σαρακοστής, είναι η Κυριακή των Βαΐων. Είναι ημέρα αφιερωμένη στην θριαμβευτική είσοδο του Χριστού στα Ιεροσόλυμα από την Βηθανία. Τότε ο λαός υποδέχθηκε το Χριστό με επευφημίες και με «βάϊα φοινίκων», από τα οποία πήρε και το όνομα της αυτή η ημέρα.
Στη διάρκεια της Σαρακοστής, δεν επιτρέπεται η κατανάλωση κανενός ζωικού προϊόντος. Εξαίρεση αποτελούν η ημέρα του Ευαγγελισμού στις 25 Μαρτίου και η Κυριακή των Βαΐων, κατά τις οποίες επιτρέπεται η βρώση ψαριών.
ΠΗΓΗ
Η Αμφιλοχία δύο αιώνες πριν – Σπάνιο φωτογραφικό υλικό
Θα μπορούσαμε με βάση τι ιστορικές πηγές, να γράψουμε χίλιες λέξεις για να εξιστορήσουμε μερικά μόνο από τα γεγονότα των φωτογραφιών που παρουσιάζονται στο πιο κάτω βίντεο. Ευτυχώς όμως για την ιστορία του τόπου, αυτό, το έκανε και με το παραπάνω γράφοντας πολλές χιλιάδες λέξεις ο Νίκος Τέλωνας, στο τελευταίο δίτομο βιβλίο του «ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΧΡΟΝΙΑ ΛΗΣΜΟΝΗΜΕΝΑ ΑΜΦΙΛΟΧΙΑ (ΚΑΡΒΑΣΑΡΑΣ) 1829 – 1944», από όπου και προέρχονται οι φωτογραφίες που θα δείτε. Το βιβλίο παρότι έχει λίγες μέρες κυκλοφορίας, παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον, κάνοντας μάλιστα ρεκόρ πωλήσεων. Επειδή πολλοί μας ρωτάτε με ποιον τρόπο θα αποκτήσετε το βιβλίο, σας ενημερώνουμε ότι μπορείτε να επικοινωνήσετε με τη Δημοτική Βιβλιοθήκη πρωινές ώρες στο τηλ.: 2642023917.
Δείτε σε βίντεο ένα μέρος του φωτογραφικού υλικού που περιλαμβάνεται στο δίτομο βιβλίο.
TΑ ΠΗΡΑΜΕ ΤΑ ΓΙΑΝΝΕΝΑ: 104 χρόνια από την απελευθέρωση των Ιωαννίνων
του Αποστόλη Δ.Καλαντζή.
«483 χρόνια σκλαβιάς μας γεμίζουν μνήμες 104 χρόνια λευτεριάς μας γεμίζουν ευθύνες»
Συμπληρώθηκαν 104 χρόνια από την απελευθέρωση των Ιωαννίνων από τον Τουρκικό ζυγό. 483 χρόνια σκλαβιάς είναι πολλά. Κοντά πέντε αιώνες με βάσανα, εξευτελισμούς ταπεινώσεις και συμφορές. Ώσπου η ψυχή του ηπειρώτικου λαού δεν άντεξε άλλο. Ξεσηκώθηκε και ζητούσε από την ελεύθερη πατρίδα να κάνει το καθήκον της. Η Ελλάδα στις 5 Οκτωβρίου του 1912 κήρυξε τον πόλεμο κατά της Τουρκίας.
Έπειτα από πολιορκία τεσσάρων μηνών και πολύνεκρες μάχες, το πρωί της 21ης Φεβρουαρίου 1913 ο ελληνικός στρατός απελευθέρωσε τα Γιάννενα από τον τουρκικό ζυγό. Η νίκη (κλειδί) της απελευθέρωσης, όχι μόνο των Ιωαννίνων αλλά και ολόκληρης της Ηπείρου, ήταν η τετραήμερη μάχη του Μπιζανίου. Η διοίκηση της στρατιάς Ηπείρου στα μέσα Ιανουαρίου του 1913, έθεσε σε εφαρμογή το σχέδιο παραπλάνησης με βολές πυροβολικού και επιθέσεις μονάδων πεζικού. Εξαιτίας της φυσικής ιδιαιτερότητας της περιοχής Μπιζανίου, ο ελληνικός στρατός με έναν ελιγμό κατάφερε να κυκλώσει τα τουρκικά στρατεύματα, αιφνιδιάζοντας τον αντίπαλο και αναγκάζοντας τον Εσάτ Πασά, αρχηγό του τουρκικού στρατού, σε άμεση παράδοση της περιοχής.
 |
| Άφιξη του αρχιστράτηγου Κωνσταντίνου στη Μητρόπολη Ιωαννίνων. |
Τα πήραμε τα Γιάννενα, μάτια πολλά το λένε
Μάτια πολλά το λένε, όπου γελούν και κλαίνε
Εψές ήμουν στα Γιάννενα αντίκρυ στο Μπιζάνι
Κι ακούω ντουφέκια πόπεφταν κανόνια που βροντάνε
-Μήνα σε γάμο πέφτουνε, μήνα σε πανηγύρι;
-Μήτε σε γάμο πέφτουνε, μήτε σε πανηγύρι
Παρά είν’ ο ελληνικός στρατός που πολεμάει τους Τούρκους
Εσάτ Πασάς εφώναξε, του Κωνσταντίνου λέει:
Πάψε Κώστα μ’ τον πόλεμο, πάψε και το ντουφέκι
Δικά σου είναι τα Γιάννενα, δικό σ’ και το Μπιζάνι
Δική σου και η Πρέβεζα με τους χρυσούς μπαξέδες
Κι εγώ σκλάβος σου γίνομαι με τριάντα δυο χιλιάδες
Και το δικό μου το σπαθί στα χέρια σου το δίνω…
Στις 22 Φεβρουαρίου του 1913 η εφημερίδα (ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ) δημοσίευσε στην πρώτη της σελίδα ένα εκτεταμένο ποίημα του Χρήστου Χρηστοβασίλη για την απελευθέρωση των Ιωαννίνων. Ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα είναι το παρακάτω:
Γελάει η στεριά κι η θάλασσα και χαίρετ’ όλη η πλάση
Κι απανωθιό στους ουρανούς, τους πρασινογαλάζιους
Βαρούνε τ’άργανα βαριά, βιολιά, φλογέρες, ντέφια
Και γίνετ’ ένα αθάνατο, μεγάλο πανηγύρι
***
Χορεύουν τα ψηλά βουνά. Με τα πυκνά τους λόγγα
Και τους απάτητους γκρεμούς, και τις κρυοβρυσούλες
Χορεύουν κι αντρειεύονται, και ψιλοτραγουδάνε
Τριγύρω στην πανέμορφη, την ξακουστή την πόλη
***
Γελάει η στεριά κι η θάλασσα, και χαίρετ’ όλη η πλάση
Δεν ήρθε πρώιμα η άνοιξη, ουδέ το καλοκαίρι
Χαιρόμαστε, χορεύουμε και ψιλοτραγουδάμε
Γιατί ελευθερωθήκανε, αητέ τα Γιάννενά μας!
 |
| Τούρκοι αιχμάλωτοι μετά την παράδοση. |
Ο άνθρωπος που συνέβαλε αποφασιστικά στην εκπόρθηση από τον ελληνικό στρατό των οχυρών του Μπιζανίου και το τραγικό τέλος του.
Πέρα από την στρατιωτική ηγεσία που οργάνωσε όλο το σχέδιο της επίθεσης και την ακατάλυτη ψυχή του Έλληνα στρατιώτη που κατέληξε στον θρίαμβο της απελευθέρωσης των Ιωαννίνων, σπουδαίο ρόλο έπαιξε και η βοήθεια απλών Ελλήνων που με τις πληροφορίες που έδιναν μέσα από τα κέντρα αποφάσεων των τούρκων, διευκόλυναν τα μέγιστα τα σχέδια του ελληνικού στρατού, ώστε να φτάσει στην περιφανή νίκη. Ένας απ’ αυτούς ήταν και ο Νκολάκη Εφέντης. Δυστυχώς λίγοι Έλληνες γνωρίζουν για την τεράστια εθνική προσφορά του.
Ο Νικολάκη Εφέντης, του οποίου το πραγματικό όνομα, κατά πάσα πιθανότητα, ήταν Νικόλαος Μιζανιόγλου, ανήκε στους πολλούς ελληνικής καταγωγής αξιωματικούς του τουρκικού στρατού στα Γιάννενα και υπηρετούσε ως λοχαγός του Μηχανικού. Ήταν συνεργάτης του Γκολτς Πασά κατά την κατασκευή των οχυρών του Μπιζανίου και μετά του ανατέθηκε η συντήρησή του. Όταν στα τέλη Ιανουαρίου του 1913 ο ελληνικός στρατός αποφάσισε την οριστική γενική επίθεση για την πτώση του Μπιζανίου, είχε ένα μεγάλο πρόβλημα σχετικά με τα απόρθητα οχυρά. Έπρεπε, λοιπόν, οι μυστικές Ελληνικές υπηρεσίες να πληροφορηθούν την ακριβή θέση, την κατασκευή και επάνδρωση των οχυρών για να μπορέσουν να πετύχουν την κατάληψη. Έγινε μυστική σύσκεψη στη Μητρόπολη των Ιωαννίνων μεταξύ του Μητροπολίτη Γερβάσιου και των Γιαννιωτών Νικολάου Χαντέλη και του Αθανασίου Τσεκούρα. Ο Τσεκούρας ανέλαβε να εντοπίσει τον Νικολάκη Εφέντη. Εκείνος δέχτηκε, υπακούοντας στη φωνή της πατρογονικής Ελληνικής καταγωγής του και μέσα στο σπίτι του Ιωάννη Λάππα παρέδωσε τα σχέδια των οχυρών.
 |
| Η μάχη της Μανωλιάσσας. |
 |
| Ευζωνικό τάγμα στα υψώματα του Αγίου Νικολάου. |
ΠΗΓΗ
Όσο γουστάρετε..... εγώ θα τρέχωωω!!!
Μία ακόμη... ΕΒΔΟΜΑΔΑ.... ΦΩΤΙΑ... μόλις ξεκινησε!!!!
Τετάρτη 22/2 Holywood stage (Λ. Βουλιαγμένης) 21:00
Πέμπτη 23/2 Boca Arena (Παλλήνη) 20:00
Παρασκευή 24/2 Avaris Hotel (Καρπενήσι) 21:00
Σάββατο 25/2 Avaris Hotel (Καρπενήσι) 21:00
Κυριακή 26/2 Avaris Hotel (Καρπενήσι) 21:00
Κυριακή 26/2 Βάλσαμο (Μεσημέρι) ( Καρπενήσι) 13:30
Καθ. Δευτέρα 27/2 RoxBox (Νέα Φιλαδέλφεια) 21:00
Τετάρτη 22/2 Holywood stage (Λ. Βουλιαγμένης) 21:00
Πέμπτη 23/2 Boca Arena (Παλλήνη) 20:00
Παρασκευή 24/2 Avaris Hotel (Καρπενήσι) 21:00
Σάββατο 25/2 Avaris Hotel (Καρπενήσι) 21:00
Κυριακή 26/2 Avaris Hotel (Καρπενήσι) 21:00
Κυριακή 26/2 Βάλσαμο (Μεσημέρι) ( Καρπενήσι) 13:30
Καθ. Δευτέρα 27/2 RoxBox (Νέα Φιλαδέλφεια) 21:00
Βόλτα στην Πλατεία Πύρρου ή Επάνω Πλατεία στα Γιάννενα το 1930
 |
| Γιάννινα, η Επάνω Πλατεία στη δεκαετία του 1930 |
Στο δεξιό μέρος της φωτογραφίας μόλις διακρίνεται το μνημείο των Μπιζανομάχων (άγαλμα της Ελευθερίας) στην αρχική του θέση όπου βρίσκονταν πριν μεταφερθεί – στη δεκαετία του 1960 – στο ηρώο που ιδρύθηκε στην κάτω Πλατεία, δίπλα από το Ρολόι.
Δεν είχε αρχίσει ακόμη η ανέγερση του Διοικητηρίου (πρώην Νομαρχίας Ιωαννίνων, νυν Περιφέρειας Ηπείρου).
Το μικρό κτίριο στο αριστερό της φωτογραφίας, στη γωνία της οδού Πυρσινέλλα (προς την Πλατεία Πάργης) και της οδού Μανωλιάσσης (σήμερα έχει μετονομαστεί σε Ναπολέοντος Ζέρβα) απεικονίζεται ο υποσταθμός διανομής του ηλεκτρικού ρεύματος της Ηλεκτρικής Εταιρείας,
Το μικρό κτίριο που εμφανίζεται στο κέντρο (και στο βάθος) της φωτογραφίας ήταν το κέντρο «Αύρα», στη θέση περίπου που βρίσκεται σήμερα η «Όαση».
Στην επιφάνεια που καταλαμβάνει σήμερα (2017) το κτήριο της Περιφέρειας Ηπείρου (πρώην Νομαρχίας Ιωαννίνων) λειτουργούσε, στα παλιά τα χρόνια, το μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής. Το μοναστήρι αυτό κατεδαφίστηκε επί τουρκοκρατίας και στη θέση του ανηγέρθη το τζαμί Ναμάς Γκιάς, που θα πει «τόπος προσευχής»., Η σημερινή έκταση της Πλατείας Πύρρου (Επάνω Πλατείας) καταλαμβάνονταν από ένα πολύ μεγάλο οθωμανικά νεκροταφείο, το οποίο αναπτύσσονταν μέχρι τις κλιτύες της νότιας πλευράς της Πλατείας.
Η Πλατεία Πύρρου (η Επάνω Πλατεία) στο τέλος της δεκαετίας του 1930
Αριστερά στη φωτογραφία απεικονίζεται το «γιαπί» του Διοικητηρίου, η ανέγερση του οποίου ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1930. Απέναντι από το «γιαπί» και στη γωνία της Πλατείας με την οδό Μιχαήλ Αγγέλου βρίσκονταν ο θερινός κινηματογράφος «ΟΡΦΕΑΣ». Στην φωτογραφία διακρίνεται επίσης α) η Στρατιωτική Λέσχη (αμέσως μετά τον ΟΡΦΕΑ), β) το ξενοδοχείο ΑΚΡΟΠΟΛ (το μεγάλο οικοδόμημα με την ταράτσα) και γ) το ξενοδοχείο ΙΛΙΟΝ (το μεγάλο κτήριο με τη στέγη).
Η κατασκευή του Διοικητηρίου έγινε με πολύ αργούς ρυθμούς και ολοκληρώθηκε στο τέλος της δεκαετίας του 1950, οπότε εγκαταστάθηκαν εκεί η Νομαρχία Ιωαννίνων και οι περισσότερες Δημόσιες Υπηρεσίες της πόλης (πλην των στρατιωτικών και των αστυνομικών αρχών). Μετά το 2010 και την καθιέρωση των Περιφερειών βάσει της Νέας Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης – Πρόγραμμα Καλλικράτης, στο συγκεκριμένο κτήριο εγκαταστάθηκε η Περιφέρεια Ηπείρου.
Συντάκτης: Αθανάσιος Δάλλας
ΠΗΓΗ
ΓΙΑΝΝΕΝΑ - Μonopolio Club εν έτει 1989
Εκτός από την "Taiga" και την "2 by 2" που μονοπώλησαν για χρόνια τη νυχτερινή διασκέδαση -στο χώρο των ντισκοτέκ- στην πόλη των Ιωαννίνων, από τα τέλη της δεκατίας του '80 έκανε έντονη την παρουσία του στα νυχτερινά δρώμενα και το "Monopolio Club". Βρισκόταν στο χώρο που για δεκαετίες λειτουργούσαν οι κεντρικές αποθήκες του Μονοπωλείου στα Γιάννενα, επί της οδού Βλαχλείδη, στο σημερινό πεζόδρομο, εκεί που μέχρι πριν λίγα χρόνια λειτουργούσε το τοπικό υποκατάστημα της Citybank. Το Monopolio Club έγραψε τη δική του ιστορία στη νυχτερινή ζωή της πόλης, με δυνατή μουσική, πολύ χορό και πλήθος κόσμου να συρρέει κατά εκατοντάδες για να ξεφαντώσει στους ρυθμούς της... μουσικής. Το "Monopolio Club" λειτουργούσε κάθε βράδυ, καθώς ο κόσμος τότε έβγαινε καθημερινά για να διασκεδάσει μέχρι το πρωί! Οι θαμώνες μπορεί να είχαν λίγα χρήματα αλλά τα ξόδευαν για να διασκεδάσουν. Αξέχαστη έχει μέινει για πολλούς η μεταμεσονύχτια διαδρομή από το Monopolio μέχρι την Taiga -και αντίστροφα- προκειμένου να γευτούν οι γιαννιώτες τη διασκέδαση και στα δύο club της εποχής. Μπορεί το πέρασμα του χρόνου και κυρίως η οικονομική κρίση να έχουν αλλάξει, μπορεί ο τρόπος της νυχτερινής διασκέδασης να διαφέρει πολύ από εκείνη την εποχή, όλοι όμως που ζήσαμε εκείνη την εποχή, θα συμφωνήσουμε ότι εκείνα τα χρόνια είχαν μια άλλη γοητεία δυστυχώς σήμερα έχει εκλείψει.Η φωτογραφία είναι της Γιολάντας Φλίνδρη.
ΠΗΓΗ
Δυο Γερμανοί κινηματογράφησαν τη Θεσσαλονίκη το 1983!
Στα 1983 είχε επισκεφτεί την Ελλάδα, την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη το Zirkus Berolina από τη Γερμανία. Οι άνθρωποι του κινηματογράφησαν τις δυο πόλεις και τη ζωή εκεί καθώς και την διαδρομή στην Εθνική οδό. Δείτε ένα σπάνιο ντοκουμέντο από τη Θεσσαλονίκη της δεκαετίας του ογδόντα εδώ.
Οι συντελεστές του Eine Schmalfilm – Produktion, Peter Altenburg , Norbert Schulz.
ΠΗΓΗ
Μια δυνατή έκπληξη στο Μέτσοβο
Αν διαβάσει κανείς ένα άρθρο για ένα ορεινό τουριστικό προορισμό της Ελλάδας, πχ το δημοφιλές Μέτσοβο, οι πληροφορίες περιορίζονται συνήθως σε γαστρονομικές παραινέσεις, δοκιμάστε τα κοψίδια ή τις πίτες της περιοχής, στο τι μπορεί να αγοράσει, πχ τυρί Μετσοβόνε, και στις υπόλοιπες απολαύσεις του τόπου.
Ομολογώ ότι η μεγαλύτερη πολιτιστική έκπληξη που δοκίμασα τελευταία σε ταξίδι ήταν αυτή μιας επίσκεψης στην Πινακοθήκη Αβέρωφ του Μετσόβου. Ένα πραγματικά αναπάντεχο αν δεν γνωρίζεις τι θα συναντήσεις εντός της κόσμημα της Τέχνης στην Ελληνική επαρχία, που ομολογώ ότι αν και έχω βρεθεί αρκετές φορές περαστικός από το Μέτσοβο δεν είχε τύχει να την επισκεφτώ. Ας δούμε πρώτα το βιογραφικό της και μετά σας λέω γιατί ενθουσιάστηκα.
Η Πινακοθήκη Ε. Αβέρωφ εγκαινιάστηκε στις 27 Αυγούστου του 1988. Ιδρύθηκε από τον Ευάγγελο Αβέρωφ-Τοσίτσα, ο οποίος από παλιά είχε στόχο τη δημιουργία μιας μικρής αλλά εκλεκτής Πινακοθήκης στον τόπο καταγωγής του. Βασικός κορμός της Συλλογής είναι τα 200 έργα Ελλήνων καλλιτεχνών 19ου και 20ού αιώνα που συνέλεξε ο ιδρυτής και δώρισε στο Ίδρυμα, μαζί με το σύγχρονο τριώροφο κτίριο που έκτισε ειδικά για να στεγάσει τη Συλλογή του. Το γεγονός ότι η Συλλογή δημιουργήθηκε εξαρχής με σκοπό την ίδρυση Πινακοθήκης καθορίζει ως ένα βαθμό και το μουσειακό χαρακτήρα της.
Το 1994 έγινε η επέκταση των κτιριακών εγκαταστάσεων και λειτούργησε η Νέα Πτέρυγα της Πινακοθήκης. Το κτίριο εκσυγχρονίστηκε, δημιουργήθηκαν νέοι εκθεσιακοί και βοηθητικοί χώροι και η συλλογή εμπλουτίστηκε σημαντικά. Το 1995 ξεκίνησε η λειτουργία του Παιδικού Εργαστηρίου της Πινακοθήκης. Το 1997 εγκαινιάστηκε η Αίθουσα Δημητρίου Τσάμη που στεγάζει μια σημαντική ενότητα χαρακτικών και σχεδίων Ελλήνων δημιουργών της περιόδου 1920-1960.
Σήμερα, σχεδόν είκοσι χρόνια από την ίδρυση της, τα έργα της Συλλογής έχουν υπερδιπλασιαστεί σε αριθμό, ενώ οργανώνονται σε ετήσια βάση οι μεγάλες περιοδικές εκθέσεις και οι εκδηλώσεις της Πινακοθήκης. Το μουσείο αποτελεί πλέον πόλο έλξης για περίπου 15.000 επισκέπτες το χρόνο από όλη την Ελλάδα και για πολλά σχολεία της γύρω περιοχής.
Αυτά είναι τα τυπικά. Στα βιωματικά τώρα έχουμε να κάνουμε με ένα εξαιρετικής αισθητικής κτίριο που χτίστηκε για τις ανάγκες της απόλυτα ενταγμένο στο πετρόκτιστο περιβάλλον της Ηπείρου. Αλλά η πραγματική έκπληξη είναι αυτό που σε περιμένει στις αίθουσες της. Λειτουργώντας με στερεότυπα περιμένεις να βρεις μια φτωχική συλλογή έργων σε ένα περιβάλλον μάλλον εγκατάλειψης. Εδώ λοιπόν έρχεσαι αντιμέτωπος με την απόλυτη ανατροπή.
Εκατοντάδες έργα κορυφαίων και όχι μόνο Ελλήνων εικαστικών, από τις απαρχές της νεοελληνικής τέχνης μετά την επανάσταση του 1821 μέχρι κυριολεκτικά το σήμερα. Ζωγραφική, χαρακτική, γλυπτική, από το Γύζη, Παρθένη, Τσαρούχη, Μόραλη, Χατζηκυριάκο Γκίκα, Φασιανό, Όπη Ζούνη, Εγγονόπουλο, Χάρο, Σαχίνη, μέχρι Κατζουράκη και Ρόρη, τη συγκλονιστική μάχη των Φαρσάλων του Ροϊλου, έργα που έχεις δει σε βιβλία Τέχνης και δεν γνώριζες ότι είναι εδώ.
Οι εκπλήξεις δεν σταματούν στην πραγματικά μοναδική συλλογή και τα έργα που φιλοξενεί. Συνεχίζονται στις συγκλονιστικές φωτογραφικές εικόνες του Μετσόβου μιας άλλης εποχής του Κώστα Μπαλάφα οι οποίες ανήκουν στην Πινακοθήκη. Στο μικρό art shop. Στους ανθρώπους της με μεγάλη αγάπη και αυταπάρνηση για αυτό που κάνουν. Και γνώσεις.
Στο χώρο των workshops, που πιστεύω ότι όχι απλά επιτελεί σπουδαίο έργο καθώς φιλοξενεί παιδιά από όλη την Ήπειρο και τη Θεσσαλία μαθαίνοντας τους την ελληνική τέχνη αλλά και δίνοντας τους με υλικά της Πινακοθήκης την ευκαιρία να δημιουργήσουν.
Ήταν μια πραγματική αποκάλυψη για μένα αυτό που έζησα στην Πινακοθήκη του Αβέρωφ, που κυριολεκτικά απογείωσε τον τόπο του, στο Μέτσοβο. Που φρόντισε όχι μόνο να τη δημιουργήσει εξαρχής αλλά να εξασφαλίσει και τη βιωσιμότητα της χάρη σε κληροδοτήματα που τη χρηματοδοτούν σε ένα βαθμό. Μια από κείνες τις εκπλήξεις που δείχνουν πως η δύναμη της θέλησης είναι που γεννά τα θαύματα. Αν βρεθείτε στο Μέτσοβο να σπεύσετε να περάσετε το κατώφλι της.
Δείτε τα πάντα για την Πινακοθήκη εδώ
ΠΗΓΗ
Απίστευτο: Ο Άγιος Βαλεντίνος βρίσκεται στη Μυτιλήνη εδώ και δύο αιώνες
Δεν είναι ευρέως γνωστό αλλά αποτελεί καθόλα πραγματικότητα πως τα οστά του Άγιου της Καθολικής Εκκλησίας βρίσκονται στην Μυτιλήνη εδώ και δύο, σχεδόν, αιώνες. Το θέμα έρχεται στο προσκήνιο εξαιτίας του ντοκιμαντέρ του Γιάννη Ξηρουχάκη, “Το μυστικό ταξίδι του Αγίου Βαλεντίνου” το οποίο αναζητά τα ίχνη του αγίου στη Μυτιλήνη και αναμένεται να προβληθεί στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης.
Τα οστά του προστάτη των ερωτευμένων και συμβόλου τους διεθνώς, βρίσκονταν από το 1907 στην καθολική εκκλησία των Φραγκισκανών στην Λέσβο. Το διάστημα από το 1990 έως και το 2013 τα λείψανα του Αγίου μεταφέρονται στην Αθήνα και σε άλλες καθολικές εκκλησίες του Αιγαίου καθώς στην εκκλησία των Φραγκισκανών εκτελούνταν εργασίες για την συντήρησή της. Με την αποπεράτωση των εργασιών και την ολοκλήρωση της εκκλησίας τα λείψανα επιστρέφουν και πάλι στην Λέσβο. Μέρος των λειψάνων του δόθηκε ανά τα χρόνια στην καθολική Εκκλησία της Ρώμης ενώ το μεγαλύτερο μέρος παραμένει στο νησί.
Κάθε χρόνο το νησί της Λέσβου την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου, τιμά τον άγιο με εκδηλώσεις, τόσο φορέων όσο και του Δήμου, πρωτίστως και για την διαφημιστική προβολή του νησιού μέσω του Βαλεντίνου. Μάλιστα φέτος υπήρξε μία εσωτερική διαμάχη στο νησί με το ορθόδοξο ιερατείο να διαφωνεί ως προς μέρος της διαφημιστικής αφίσας στην οποία απεικονίζεται μαζί με το κέντρο του νησιού και η ορθόδοξη εκκλησία του ναού του Αγίου Θεράποντος.
Το ντοκιμαντέρ του Γιάννη Ξηρουχάκη, “Το μυστικό ταξίδι του Αγίου Βαλεντίνου”, θα προσπαθήσει να καταγράψει την πορεία των οστών του Αγίου μέχρι την κατάληξή τους στην Λέσβο αλλά και το γεγονός της απόκρυψης του συμβάντος για περισσότερο από έναν αιώνα. Το 19ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης από τις 3-12 Μαρτίου 2017.
ΠΗΓΗ
Αυτόν τον δρόμο τον αναγνωρίζεις; Τα Χανιά την δεκαετία του 60 μέσα από… οσκαρική ματιά
Φωτογραφίες από τα παλιά Χανιά έχουμε δει αρκετές, ωστόσο οι φωτογραφίες που παρουσιάζει σήμερα το zarpanews.gr έχουν ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό: είναι τραβηγμένες από χέρι… οσκαρικό.
Ο βραβευμένος με Όσκαρ Βρετανός κινηματογραφιστής Γουόλτερ Λάσαλι βρέθηκε για πρώτη φορά στα Χανιά την άνοιξη του 1964 για τα γυρίσματα της ταινίας ¨Ζορμπάς», για την οποία κέρδισε το Όσκαρ φωτογραφίας.
Οι παρακάτω φωτογραφίες τραβήχτηκαν από τον κ. Λάσαλι την διετία 1966 – 1968, περίοδο κατά την οποία ο ίδιος βρέθηκε ξανά στα Χανιά. Μαγεμένος από τον τόπο, αποφάσισε τελικά να ζήσει μόνιμα εδώ, πριν από περίπου 18 χρόνια.
Οι επαγγελματικές φωτογραφίες του έχουν ζωντανά, έντονα χρώματα και αποτυπώνουν την καθημερινή ζωή στα Χανιά, σε μερικούς από τους πιο κεντρικούς δρόμους της πόλης:
Χατζημιχάλη Γιάνναρη, Σκαλίδη, Χάληδων, Δημοτική Αγορά και πολλά άλλα σημεία της πολης των Χανίων αποτυπώνονται από τον φακό του Γουόλτερ Λάσαλι. Δρόμοι με πολύ κόσμο και λιγοστά αυτοκίνητα που σίγουρα κάτι θα σας θυμίσουν…
 |
| Ο Γουόλτερ Λάσαλι με το όσκαρ του |
