Κατά τη δεκαετία του ‘20 (πριν από έναν αιώνα δηλαδή), ο αρχιτέκτονας και πολεοδόμος Αριστοτέλης Ζάχος, ο οποίος έχει βάλει τη σφραγίδα του σε αρκετά δημόσια κτίρια και της πόλης των Ιωαννίνων, όπως είναι η Ζωσιμαία Παιδαγωγική Ακαδημία, φωτογράφισε μια σειρά από κτίρια, δημόσια και ιδιωτικά, της εποχής εκείνης.

Οι φωτογραφίες του αυτές αποτελούν ένα σημαντικό υλικό για την ιστορία της πόλης, καθώς πολλά από τα κτίρια δεν συνέχισαν τη διαδρομή τους. Μία από αυτές, απεικονίζει ένα χαμάμ με τον χαρακτηριστικό του τρούλο.

Πρόκειται για ένα χαμάμ που βρισκόταν πολύ κοντά στο τζαμί Ναμάς Γκιαχ, εκεί που σήμερα είναι το κτίριο της Περιφέρειας Ηπείρου. Το τζαμί Ναμάς Γκιαχ και τα συνοδευτικά του κτίρια (μεντρεσές) κατεδαφίστηκαν τη δεκαετία του ’30 –όπως κι άλλα τζαμιά-, στην προσπάθεια να δημιουργηθεί μια νέα πόλη αλλά και να καλυφθούν οι ανάγκες για διοικητικά, εκπαιδευτικά κι άλλα δημόσια κτίρια.

Την ταυτοποίηση της ύπαρξης και της θέσης του οθωμανικού αυτού λουτρού έκανε πριν από λίγα χρόνια ο αρχιτέκτονας Θανάσης Ζυγούρης, μέσα από τη μελέτη αρχείων του Δήμου Ιωαννιτών, συμβολαιογραφικών πράξεων και του αρχείου ανταλλαξίμων. Αφορμή για την έρευνα αυτή, όπως αναφέρει και ο ίδιος στη μελέτη του («Δύο+ένα άγνωστα χαμένα μνημεία των Ιωαννίνων», Ηπειρωτικό Ημερολόγιο, 2016), ήταν η υπόνοια του αρχιτέκτονα Γιώργου Σμύρη, μετά από κάποια ευρήματα μπροστά από το ξενοδοχείο «Ολυμπίκ», στην οδό Μιχαήλ Αγγέλου, κατά τη διάρκεια εργασιών της ΔΕΥΑΙ.

Το καθοριστικό έγγραφο για την ακριβή θέση του χαμάμ ήταν μια οικοδομική άδεια με ημερομηνία έκδοσης 8 Ιουνίου 1927 (της οικογένειας Βασιλείου και Χαριλάου Καππά) επί της οδού Ουίλσωνος, της σημερινής οδού Μιχαήλ Αγγέλου. Σύμφωνα με την άδεια, όπως την παραθέτει ο κ. Ζυγούρης, «επιτρέπεται να ανεγείρωσιν οικοδομήν επί του οικοπέδου των, κειμένου παρά την οδό Ουίλσωνος υπό τους εξής όρους: … Η μεν νοτιοανατολική γωνία της οικοδομής θα απέχει από μεν της νοτιοδυτικής γωνίας της οικίας Γαζαλήμπεη κατά 31.40 μ., από δε της βορειοανατολικής γωνίας του λουτρώνος (χαμάμ) κατά 16.90 μ., η δε νοτιοδυτική γωνία της οικοδομής θα απέχει από της βορειοανατολικής γωνίας τους λουτρώνος (χαμάμ) κατά 20.20 μ., από δε της βορειοδυτικής γωνίας του λουτρώνος (χαμάμ) κατά 17.25μ.».

Ο κ. Ζυγούρης σημειώνει πως από τα στοιχεία προκύπτει ότι η λήψη της φωτογραφίας του Αριστοτέλη Ζάχου έγινε από τη συμβολή των δύο κλάδων της παρόδου Ουίλσωνος (σημερινή συμβολή οδών Μελανίδη και Ζυγομάλλη) και αποτυπώνει τη δυτική του πλευρά χαμάμ.

Το πότε ακριβώς κατεδαφίστηκε το χαμάμ δεν είναι γνωστό. Το 1927 πάντως η Εθνική Τράπεζα, η οποία διαχειριζόταν τα ανταλλάξιμα κτήματα, πούλησε το ακίνητο σε ιδιώτη.

Το μοναδικό οθωμανικό λουτρό που έχει απομείνει στην πόλη των Ιωαννίνων, είναι αυτό στο Κάστρο των Ιωαννίνων.

Συντάκτης: ΒΑΡΒΑΡΑ ΑΓΓΕΛΗ

ΠΗΓΗ