Σαν σήμερα · 30 Ιουλίου 1920 - Το αίμα στον σταθμό Λυών: η απόπειρα δολοφονίας του Βενιζέλου, δύο μέρες μετά τον θρίαμβο των Σεβρών

Σαν σήμερα · 30 Ιουλίου 1920

Το αίμα στον σταθμό Λυών: η απόπειρα δολοφονίας του Βενιζέλου, δύο μέρες μετά τον θρίαμβο των Σεβρών

Γράφει ο Ανεξίτηλος · Ιστορική Ομάδα · anexitilo.net

Ήταν το από­γευ­μα της 30ής Ιου­λί­ου 1920, όταν ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος έφτανε στον επιβλητικό σιδηροδρομικό σταθμό της Λυών, στο Παρίσι, έτοιμος να επιβιβαστεί στο τρένο της επιστροφής προς την Ελλάδα. Δεν επέστρεφε ως ένας απλός πολιτικός· επέστρεφε ως ο άνθρωπος που, μόλις δύο ημέρες νωρίτερα, είχε υπογράψει τη Συνθήκη των Σεβρών, το έγγραφο που έμοιαζε να χαρίζει στην Ελλάδα το όραμα των «δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών». Λίγα λεπτά αργότερα, ο θρίαμβος θα βαφτόταν με αίμα.

✦ ✦ ✦

Ο θρίαμβος των Σεβρών

Στις 28 Ιουλίου 1920, στο ομώνυμο προάστιο του Παρισιού, η Ελλάδα έβλεπε να επικυρώνεται επίσημα ό,τι φάνταζε ως η μεγαλύτερη εδαφική επέκτασή της στη σύγχρονη ιστορία της. Η Ανατολική Θράκη περνούσε στην ελληνική κυριαρχία, η Σμύρνη τίθετο υπό ελληνική διοίκηση με προοπτική ενσωμάτωσης, και η κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας φαινόταν να επισφραγίζει ένα εθνικό όραμα δεκαετιών. Ο Βενιζέλος, αρχιτέκτονας αυτής της διπλωματικής επιτυχίας, ετοιμαζόταν να επιστρέψει στην Αθήνα ως εθνικός ευεργέτης.

Η επίθεση στον σταθμό

Καθώς ο πρωθυπουργός προχωρούσε προς την αποβάθρα, δύο άνδρες τον πλησίασαν και άνοιξαν πυρ εναντίον του με τα περίστροφά τους, ρίχνοντας συνολικά δέκα σφαίρες. Ο Βενιζέλος τραυματίστηκε στο χέρι, γλιτώνοντας από θαύμα βαρύτερο τραυματισμό ή θάνατο. Οι δράστες δεν ήταν ούτε Τούρκοι πράκτορες ούτε ξένοι εχθροί της ελληνικής υπόθεσης· ήταν Έλληνες, πρώην αξιωματικοί του στρατού.

«Ήμασταν καλοντυμένοι και κανείς δεν μας υποποπτεύθηκε», θα θυμόταν δεκαετίες αργότερα ένας από τους δύο δράστες, περιγράφοντας πώς κατάφεραν να πλησιάσουν ανενόχλητοι τον πρωθυπουργό.

Ποιοι ήταν οι δράστες

• Απόστολος Τσερέπης, απότακτος υποπλοίαρχος, καταγόμενος από το Αιτωλικό.
• Γεώργιος Κυριάκης, απότακτος υπολοχαγός, καταγόμενος από την Κόρινθο.
• Και οι δύο είχαν απομακρυνθεί από τις τάξεις του στρατού και ανήκαν στο βασιλόφρονο, αντιβενιζελικό στρατόπεδο.

Ο διχασμός σε δράση

Η απόπειρα δεν ήταν τυχαίο περιστατικό, αλλά η πιο ακραία έκφραση μιας βαθιάς πολιτικής ρήξης που είχε ήδη σχίσει στα δύο την ελληνική κοινωνία: του Εθνικού Διχασμού μεταξύ βενιζελικών και βασιλοφρόνων. Στα μάτια των δραστών, ο Βενιζέλος δεν ήταν ο θριαμβευτής διπλωμάτης, αλλά ο πολιτικός που είχε οδηγήσει τη χώρα σε εσωτερική ρήξη, πόλεμο και διχόνοια.

Η είδηση φτάνει στην Αθήνα

Οι πρώτες πληροφορίες που έφτασαν στην Αθήνα το μεσημέρι της 31ης Ιουλίου ήταν συγκεχυμένες και εσφαλμένες· αρκετοί πίστεψαν, έστω και για λίγες ώρες, ότι ο πρωθυπουργός είχε χάσει τη ζωή του. Η παραποιημένη είδηση προκάλεσε έκρηξη οργής ανάμεσα στους βενιζελικούς, με επεισόδια βίας εναντίον αντιβενιζελικών σε πολλές πόλεις της χώρας — μια ζοφερή προαναγγελία των εντάσεων που θα ακολουθούσαν τα επόμενα χρόνια.

Ένα σύμβολο εποχής

Η απόπειρα του σταθμού Λυών παραμένει ένα από τα πιο εύγλωττα στιγμιότυπα της ελληνικής πολιτικής ιστορίας του 20ού αιώνα: η στιγμή που η εθνική ευφορία της Συνθήκης των Σεβρών συναντήθηκε, μέσα σε σαράντα οκτώ ώρες, με τη βία του εσωτερικού διχασμού. Λίγα χρόνια αργότερα, η Μικρασιατική Καταστροφή θα ανέτρεπε ολοκληρωτικά το όραμα των «δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών» — αλλά εκείνο το βράδυ στο Παρίσι είχε ήδη δείξει πόσο εύθραυστος μπορούσε να είναι ο εθνικός θρίαμβος, όταν η χώρα ήταν χωρισμένη στα δύο.

Ετικέτες: Ελευθέριος Βενιζέλος · Συνθήκη των Σεβρών · Εθνικός Διχασμός · Ελληνική Ιστορία · 1920

— Ιστορική Ομάδα, anexitilo.net