Σαν σήμερα · 7 Αυγούστου 1933
Η μυστική διαθήκη που έγινε νοσοκομείο
Η ιστορία της Αγλαΐας Κυριακού και της δωρεάς που άλλαξε την τύχη χιλιάδων παιδιών
Υπάρχουν άνθρωποι που η προσφορά τους δεν χωράει σε πρωτοσέλιδα, ούτε χρειάζεται χειροκροτήματα για να σταθεί στον χρόνο. Η Αγλαΐα Κυριακού ήταν από αυτούς. Καμία φωτογραφία δεν την απαθανάτισε σε εγκαίνια, καμία ομιλία δεν εκφωνήθηκε στο όνομά της όσο ζούσε. Κι όμως, το όνομά της συνοδεύει σήμερα ένα από τα πιο γνωστά νοσοκομεία της χώρας — το Νοσοκομείο Παίδων «Παναγιώτη & Αγλαΐας Κυριακού» στου Γουδή, εκεί όπου κάθε χρόνο περνούν χιλιάδες μικροί ασθενείς.
Μια ζωή στη σκιά της μνήμης
Γεννημένη στην Αθήνα το 1846, η Αγλαΐα καταγόταν από οικογένεια με πνευματική παράδοση· ήταν κόρη του λόγιου δημοσιολόγου Σπυρίδωνα Αντωνιάδη και της Σμαράγδας, μιας μητέρας που φρόντισε η μόρφωση των παιδιών της να είναι άρτια. Σε ηλικία τριάντα έξι ετών παντρεύτηκε τον σαραντεπτάχρονο Παναγιώτη Κυριακό, καθηγητή της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το ζευγάρι δεν απέκτησε ποτέ παιδιά, κι όταν ο σύζυγός της έφυγε από τη ζωή, η Αγλαΐα αφιέρωσε τα υπόλοιπα χρόνια της στη μνήμη του, στην ανάγνωση και στη σιωπηλή φιλανθρωπία.
Δεν ήταν, ωστόσο, μια απομονωμένη θλίψη αυτό που τη διαμόρφωσε, αλλά μια βαθιά ευαισθησία απέναντι στον πόνο των άλλων. Οι δεσμοί της με τον ιατρικό κόσμο, κληρονομιά της συζυγικής της ζωής, την έφεραν κοντά στα τραγικά ποσοστά παιδικής θνησιμότητας της εποχής της — έναν πόνο που πολλές οικογένειες της Αθήνας γνώριζαν από πρώτο χέρι, αλλά ελάχιστοι είχαν τη δύναμη να τον μετατρέψουν σε πράξη.
Η απόφαση που δεν φωνάζει
Έτσι, όταν η Αγλαΐα άφησε την τελευταία της πνοή το 1933, δεν άφησε πίσω της ανακοινώσεις ούτε τελετές. Άφησε μια μυστική διαθήκη. Σε αυτήν, διέθετε ολόκληρη την περιουσία της — ένα ποσό-αστρονομικό για τα δεδομένα της εποχής, 15.000.000 δραχμές — με έναν και μοναδικό σκοπό: την ίδρυση μιας παιδιατρικής κλινικής που θα φρόντιζε τα παιδιά που κανείς άλλος δεν πρόσεχε αρκετά.
Το ίδρυμα θα έφερε την επωνυμία «Κλινική Απόρων Παίδων Παναγιώτη & Αγλαΐας Κυριακού & Οικογενείας Σπυρίδωνος Αντωνιάδου» — ένα όνομα που ένωνε τον σύζυγό της, την ίδια και την οικογένειά της σε μία και μόνη αφιέρωση. Εκτελεστές της τελευταίας της επιθυμίας ορίστηκαν δύο από τα πιο σεβαστά πρόσωπα της εποχής: ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χρυσόστομος και ο τότε υπουργός Υγείας Αλέξανδρος Κορυζής.
- Έτος διαθήκης: 1933
- Ποσό δωρεάς: 15.000.000 δραχμές
- Αρχική ονομασία: Κλινική Απόρων Παίδων Παν. & Αγλαΐας Κυριακού & Οικ. Σπ. Αντωνιάδου
- Σημερινή ονομασία: Νοσοκομείο Παίδων «Π. & Α. Κυριακού»
- Τοποθεσία: Γουδή, Αθήνα
Από το όνειρο στην πραγματικότητα
Ο δρόμος από τη διαθήκη έως τα πρώτα εγκαίνια δεν ήταν ευθύς. Η υλοποίηση καθυστέρησε από τις ιστορικές αναταραχές που ακολούθησαν — ανάμεσά τους κι ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, που κράτησε στην αναμονή δεκάδες τέτοια οράματα σε όλη τη χώρα. Το όραμα της Αγλαΐας, όμως, δεν εγκαταλείφθηκε. Μετά τον πόλεμο, οι προσπάθειες ξαναπήραν φόρα, το οικόπεδο παραχωρήθηκε, οι υποδομές ολοκληρώθηκαν, και η κλινική άνοιξε επιτέλους τις πύλες της, αποκτώντας το όνομα που όλοι γνωρίζουμε σήμερα.
Έναν αιώνα σχεδόν μετά τη γραφή εκείνης της μυστικής διαθήκης, το Νοσοκομείο Παίδων «Π. & Α. Κυριακού» παραμένει ένα από τα σημαντικότερα νοσηλευτικά ιδρύματα της χώρας — σημείο αναφοράς για την παιδιατρική φροντίδα, εκεί όπου καθημερινά θεραπεύονται, εξετάζονται και μεγαλώνουν και πάλι υγιή χιλιάδες παιδιά.
Μια κληρονομιά χωρίς προτομή
Είναι παράξενο πόσο λίγα γνωρίζουμε σήμερα για τη γυναίκα πίσω από ένα όνομα που όλοι έχουμε προφέρει, έστω μία φορά, δείχνοντας κατεύθυνση σε κάποιον που αναζητούσε το νοσοκομείο του Γουδή. Καμία εκτενής βιογραφία της δεν έχει εκδοθεί, κανένα άγαλμα δεν στέκεται στην αυλή της κλινικής που η ίδια ονειρεύτηκε. Κι όμως, ίσως αυτή ακριβώς να ήταν η επιθυμία της: να μείνει η πράξη, όχι το πρόσωπο.
Γιατί τελικά, η πιο διαρκής μορφή ευεργεσίας δεν είναι αυτή που χαράσσεται σε μάρμαρο, αλλά αυτή που συνεχίζει να χτυπάει σαν παλμός σε κάθε παιδικό καρδιοκτύπο που ακούγεται ακόμη, σχεδόν έναν αιώνα μετά, στους διαδρόμους ενός νοσοκομείου που της οφείλει τη γέννησή του.
— Ιστορική Ομάδα, anexitilo.net
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου