Η καταστροφή της στρατιάς του Δράμαλη ολοκληρώνεται στο Αγιονόρι
Τρεις ημέρες μετά τη μεγάλη σφαγή στα στενά των Δερβενακίων, το χτύπημα που θα σφράγιζε οριστικά την τύχη της στρατιάς του Μαχμούτ Πασά «Δράμαλη» δεν δόθηκε στο γνωστό φαράγγι, αλλά λίγο πιο πέρα, στα απόκρημνα περάσματα του Αγιονορίου. Εκεί, στις 28 Ιουλίου 1822, οι άνδρες του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, του Δημήτριου Υψηλάντη, του Παπαφλέσσα και του Νικηταρά έκλεισαν τον κύκλο μιας εκστρατείας που είχε ξεκινήσει με την υπόσχεση της ολοκληρωτικής καταστολής της Επανάστασης στην Πελοπόννησο.
Το χάραμα μιας ήττας που είχε ήδη σφραγιστεί
Ο Δράμαλης είχε κατέβει στην Πελοπόννησο τον Ιούνιο του 1822 με έναν στρατό που πολλοί σύγχρονοί του περιέγραφαν ανίκητο: δεκάδες χιλιάδες πεζούς και ιππείς, άφθονο πυροβολικό, την πεποίθηση ότι σε λίγες εβδομάδες η επαναστατημένη Πελοπόννησος θα είχε καταλυθεί. Ο Κολοκοτρώνης όμως δεν επιχείρησε ποτέ να τον αντιμετωπίσει σε ανοιχτή μάχη. Προτίμησε να τον αφήσει να προχωρήσει ως το Άργος, να εξαντλήσει τις εφοδιοπομπές του, να νιώσει τη δίψα και την πείνα σε μια γη που οι κάτοικοί της είχαν οργανωμένα ερημώσει, καίγοντας σοδειές και κλείνοντας πηγάδια στο πέρασμά του.
Όταν πια ο οθωμανικός στρατός αναγκάστηκε να οπισθοχωρήσει προς την Κόρινθο, τα στενά περάσματα του Δερβενακίου, της Κλεισούρας και του Αγιονορίου ήταν εδώ και καιρό στα χέρια των ανταρτών. Το τριήμερο 26–28 Ιουλίου 1822 δεν ήταν μία μάχη, αλλά μια αλυσίδα καταστροφών: πρώτα στα Δερβενάκια, έπειτα στην Κλεισούρα, και τέλος στο Αγιονόρι, όπου χάθηκαν και οι τελευταίες ελπίδες οργανωμένης διαφυγής.
Η εντολή του Κολοκοτρώνη και το πέρασμα του Αγιονορίου
Ο γέρος του Μοριά, βέβαιος πια για τις προθέσεις του αντιπάλου, συγκάλεσε πολεμικό συμβούλιο και αποφάσισε την ταυτόχρονη κατάληψη των στενών του Δερβενακίου και του Αγιονορίου, ώστε καμία δίοδος να μην απομείνει ανοιχτή. Στο Αγιονόρι το βάρος της επιχείρησης το σήκωσαν κυρίως ο Δημήτριος Υψηλάντης, ο Νικηταράς και ο Παπαφλέσσας, με τους δικούς τους οπλαρχηγούς και τα παλικάρια τους παραταγμένα στις πλαγιές πάνω από το πέρασμα.
Οι υποχωρούντες Οθωμανοί, εξαντλημένοι και αποδεκατισμένοι ήδη από τα Δερβενάκια, βρέθηκαν και πάλι εγκλωβισμένοι σε στενό πέρασμα, με τους αντάρτες να τους χτυπούν από ψηλά. Ακόμη και κάτοικοι του Αγιονορίου, άνδρες και γυναίκες, συμμετείχαν στη σύγκρουση ρίχνοντας βράχια από τα ριζά του βουνού. Η καταδίωξη κράτησε ώρες, με τον Νικηταρά να επιμένει στο κυνήγι των υπολειμμάτων του εχθρικού στρατού ακόμη κι όταν πολλοί σταμάτησαν να μαζέψουν τα πλούσια λάφυρα που άφηναν πίσω τους οι φεύγοντες Τούρκοι.
Το τέλος μιας εκστρατείας, η σωτηρία μιας Επανάστασης
Ό,τι απέμεινε από τη στρατιά του Δράμαλη κατόρθωσε τελικά να φτάσει στην Κόρινθο, αλλά ως σκιά της δύναμης που είχε κατέβει λίγες εβδομάδες νωρίτερα. Ο ίδιος ο Δράμαλης, βαριά πληγωμένος στην υπόληψή του και τρομαγμένος από την οργή που ανέμενε από την Κωνσταντινούπολη, δεν επρόκειτο να ξαναδεί ποτέ πεδίο μάχης· πέθανε στην Κόρινθο τον Οκτώβριο του ίδιου έτους, καταβεβλημένος από την αποτυχία.
Η σημασία του Αγιονορίου δεν βρίσκεται μόνο στους αριθμούς των απωλειών, αλλά στο τι απέτρεψε: την πλήρη κατάρρευση της Επανάστασης στην Πελοπόννησο, ένα σχέδιο που φαινόταν αναπόφευκτο τον Ιούνιο του 1822 και είχε διαλυθεί ολοσχερώς έναν μήνα αργότερα. Κι όμως, ενώ τα Δερβενάκια έμειναν χαραγμένα στη συλλογική μνήμη, το Αγιονόρι παραμένει σε μεγάλο βαθμό ένα ξεχασμένο κεφάλαιο —χωρίς πινακίδα, χωρίς μνημείο, με τη φύση να έχει σχεδόν σβήσει τα ίχνη μιας μάχης που έσωσε την Επανάσταση.
Οι πρωταγωνιστές του Αγιονορίου
- Θεόδωρος Κολοκοτρώνης — ο στρατηγικός νους πίσω από την παγίδευση του Δράμαλη στα στενά.
- Δημήτριος Υψηλάντης — επικεφαλής σημαντικού τμήματος των δυνάμεων στο Αγιονόρι.
- Παπαφλέσσας — από τους οπλαρχηγούς που διατάχθηκαν να κλείσουν το πέρασμα.
- Νικηταράς — ο «Τουρκοφάγος», που ηγήθηκε της επίμονης καταδίωξης των υπολειμμάτων του εχθρού.
Στα βράχια του Αγιονορίου δεν χαράχτηκε μόνο η ήττα ενός στρατού, αλλά η βεβαιότητα ότι η Επανάσταση θα συνέχιζε τον δρόμο της.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου