1944: Η Αθήνα και ο Πειραιάς απελευθερώνονται από τους Γερμανούς
Στις 12 Οκτωβρίου 1944 οι τελευταίες γερμανικές μονάδες εγκαταλείπουν την πρωτεύουσα. Μετά από περισσότερα από τρία χρόνια πείνας, τρομοκρατίας και αντίστασης, η Αθήνα ανασαίνει ξανά ελεύθερη.
Τρία χρόνια σκοτάδι
Στις 27 Απριλίου 1941 οι γερμανικές δυνάμεις μπήκαν στην Αθήνα και η σβάστικα κυμάτισε στην Ακρόπολη. Ακολούθησε μία από τις πιο σκληρές περιόδους της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Ο πρώτος χειμώνας της Κατοχής (1941–42) έμεινε στη μνήμη ως ο «μεγάλος λιμός»: χιλιάδες άνθρωποι πέθαναν από την πείνα στους δρόμους της Αθήνας και του Πειραιά. Οι ελλείψεις, η μαύρη αγορά, οι εκτελέσεις και τα μπλόκα σημάδεψαν την καθημερινότητα κάθε οικογένειας.
Την ίδια ώρα η Αντίσταση οργανωνόταν. Από τις πρώτες πράξεις, όπως η υποστολή της γερμανικής σημαίας από την Ακρόπολη τον Μάιο του 1941, ως τις μεγάλες διαδηλώσεις και τις δράσεις σε πόλεις και βουνά, ο ελληνικός λαός έδειξε ότι δεν αποδέχεται την υποδούλωση.
Η αλλαγή της πορείας του πολέμου
Το 1944 η εικόνα του πολέμου στην Ευρώπη είχε αλλάξει ριζικά. Ο Κόκκινος Στρατός προελαύνει στα Βαλκάνια και οι Σύμμαχοι προχωρούν στη Δύση. Οι γερμανικές δυνάμεις στην Ελλάδα κινδύνευαν να αποκοπούν από τα μετόπισθεν και άρχισαν να αποσύρονται προς βορρά. Τον Σεπτέμβριο του 1944 η Συμφωνία της Καζέρτας καθόρισε τη συνεργασία των ελληνικών αντιστασιακών δυνάμεων και των Βρετανών, ενώ λίγο νωρίτερα, τον Μάιο, είχε προηγηθεί η συμφωνία του Λιβάνου για τη σύσταση κυβέρνησης εθνικής ενότητας υπό τον Γεώργιο Παπανδρέου.
Χρονολόγιο των ημερών της απελευθέρωσης
- Σεπτέμβριος 1944 · Υπογράφεται η Συμφωνία της Καζέρτας και ξεκινά η προετοιμασία της βρετανικής επιχείρησης στην Ελλάδα.
- Αρχές Οκτωβρίου 1944 · Οι Γερμανοί εγκαταλείπουν σταδιακά την Πελοπόννησο και τη Στερεά και συγκεντρώνονται για την αποχώρηση.
- 12 Οκτωβρίου 1944 · Οι τελευταίοι Γερμανοί φεύγουν από την Αθήνα και τον Πειραιά. Η ελληνική σημαία υψώνεται ξανά στην Ακρόπολη.
- 18 Οκτωβρίου 1944 · Η κυβέρνηση Παπανδρέου επιστρέφει στην Αθήνα και γίνονται οι επίσημες εκδηλώσεις του εορτασμού.
Αθήνα και Πειραιάς: ένας λαός στους δρόμους
Η πρωτεύουσα βγήκε στους δρόμους. Η πλατεία Συντάγματος, η Ομόνοια και οι κεντρικοί δρόμοι γέμισαν κόσμο που γιόρταζε, τραγουδούσε και ύψωνε σημαίες που είχαν κρυφτεί επί χρόνια. Στον Πειραιά το λιμάνι, ένα από τα βασικά σημεία της γερμανικής παρουσίας, είχε υποστεί βαριές καταστροφές από τους βομβαρδισμούς και από τις γερμανικές ανατινάξεις κατά την αποχώρηση, και η ανασυγκρότησή του θα απαιτούσε χρόνια.
Η ελευθερία ήρθε σε μια χώρα εξαντλημένη, με ερείπια, ορφανά και ανοιχτές πληγές, αλλά και με την υπερηφάνεια ενός λαού που δεν υπέκυψε.
Η χαρά και η σκιά της επόμενης μέρας
Η απελευθέρωση δεν έκλεισε τα προβλήματα της χώρας. Οι πολιτικές διαφορές ανάμεσα στις δυνάμεις της Αντίστασης και στην κυβέρνηση, με τη βρετανική παρουσία στο παρασκήνιο, οξύνθηκαν γρήγορα. Τον Δεκέμβριο του 1944 ξέσπασαν τα Δεκεμβριανά, οι ένοπλες συγκρούσεις στην Αθήνα, που προανήγγειλαν τα δραματικά χρόνια του Εμφυλίου. Η Ελλάδα βγήκε από την Κατοχή, αλλά η δοκιμασία της δεν είχε τελειώσει.
Θυμόμαστε
Η 12η Οκτωβρίου είναι ημέρα μνήμης για την Αθήνα και τον Πειραιά. Θυμίζει το τίμημα της ελευθερίας και την αξία της εθνικής ομόνοιας.
Συχνές ερωτήσεις
Πότε απελευθερώθηκε η Αθήνα;
Στις 12 Οκτωβρίου 1944, όταν οι τελευταίες γερμανικές δυνάμεις αποχώρησαν από την πρωτεύουσα.
Πόσο κράτησε η Κατοχή στην Αθήνα;
Περίπου τρεισήμισι χρόνια, από τον Απρίλιο του 1941 ως τον Οκτώβριο του 1944.
Τι ακολούθησε την απελευθέρωση;
Η επιστροφή της κυβέρνησης εθνικής ενότητας, η δύσκολη ανασυγκρότηση και, τον Δεκέμβριο του 1944, τα Δεκεμβριανά.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου