Η Ναυμαχία της Ιτέας: Όταν η «Καρτερία» έκαψε τον στόλο του Σουλτάνου
Ο Άστιγξ, η ατμήλατη «Καρτερία» και το τέλος του Τουρκικού εφοδιασμού στον Κορινθιακό
Το φθινόπωρο του 1827 η Επανάσταση κρατούσε την ανάσα της. Η Ακρόπολη είχε παραδοθεί τον Μάιο, ο Καραϊσκάκης είχε πέσει στο Φάληρο, και η Στερεά Ελλάδα φαινόταν να σβήνει. Στο Ιόνιο, όμως, ένα πλοίο διαφορετικό από κάθε άλλο που είχαν δει ελληνικές και τουρκικές θάλασσες ετοιμαζόταν να αλλάξει την πορεία του πολέμου: η «Καρτερία», το πρώτο ατμοκίνητο πολεμικό σκάφος που έπλευσε ποτέ σε ναυμαχία.
Κυβερνήτης της ήταν ο Φρανκ Άμπνεϋ Άστιγξ (Frank Abney Hastings), Άγγλος αξιωματικός του Βασιλικού Ναυτικού που είχε εγκαταλείψει τη σταδιοδρομία του στη Βρετανία για να πολεμήσει στο πλευρό των Ελλήνων. Οραματιστής της ναυτικής τεχνολογίας, είχε πείσει τους Φιλέλληνες της Αγγλίας να χρηματοδοτήσουν την κατασκευή ενός πλοίου με ατμομηχανή —τολμηρή, σχεδόν φανταστική ιδέα για την εποχή— οπλισμένου με πυρπολικά βλήματα ικανά να τσακίσουν ξύλινα σκαριά από απόσταση.
Ο στόχος του ήταν η Σκάλα Σαλώνων, το σημερινό λιμάνι της Ιτέας, στα δυτικά του κόλπου της Αγκάλης, κάτω από τους πρόποδες του Παρνασσού. Εκεί ναυλοχούσε μοίρα του οθωμανικού στόλου, φορτωμένη τρόφιμα και εφόδια που προορίζονταν για τις πολιορκημένες τουρκικές φρουρές της περιοχής. Η καταστροφή αυτού του εφοδιασμού θα στερούσε από τον εχθρό τη δυνατότητα να συνεχίσει τις επιχειρήσεις του στη Στερεά.
Η «Καρτερία» δεν ήταν απλώς ένα ακόμη πολεμικό σκάφος· ήταν η απόδειξη ότι ο ατμός επρόκειτο να αλλάξει για πάντα τον τρόπο που διεξάγονταν οι ναυμαχίες.
Στις πρώτες πρωινές ώρες της 17ης Σεπτεμβρίου 1827, ο Άστιγξ έπλευσε στον όρμο με μικρή ελληνοβρετανική μοίρα. Η «Καρτερία», ανεξάρτητη από τους ανέμους χάρη στην ατμομηχανή της, μπόρεσε να ελιχθεί με ακρίβεια που κανένα ιστιοφόρο δεν θα κατάφερνε, πλησιάζοντας τα αγκυροβολημένα εχθρικά πλοία και βάλλοντας με τα πυρπολικά της βλήματα. Το αποτέλεσμα ήταν άμεσο και καταστροφικό: τρία τουλάχιστον τουρκικά πλοία τυλίχθηκαν στις φλόγες και βυθίστηκαν μέσα σε λίγη ώρα, χωρίς οι πληρώματά τους να προλάβουν ουσιαστική αντίσταση.
Παράλληλα, ο Άστιγξ κατέλαβε τρία αυστριακά εμπορικά πλοία που είχαν καταπλεύσει στη Σκάλα Σαλώνων για να προμηθεύσουν τους Οθωμανούς με τρόφιμα. Η κατάσχεσή τους δεν ήταν μόνο στρατιωτικό πλήγμα αλλά και διπλωματική χειρονομία: υπενθύμιζε σε κάθε ουδέτερη σημαία που τολμούσε να τροφοδοτεί τον πολιορκητικό μηχανισμό του Σουλτάνου ότι ο ελληνικός στόλος —πια ενισχυμένος με ατμό— ήταν παρών και ικανός να επιβάλει αποκλεισμό.
Σε λίγες γραμμές
Πότε: 17 Σεπτεμβρίου 1827
Πού: Σκάλα Σαλώνων (σημ. Ιτέα), κόλπος της Αγκάλης
Ποιος: Φρανκ Άμπνεϋ Άστιγξ, κυβερνήτης του ατμόπλοιου «Καρτερία»
Αποτέλεσμα: Καταστροφή τουλάχιστον 3 τουρκικών πλοίων· κατάσχεση 3 αυστριακών πλοίων εφοδιασμού
Η νίκη στην Ιτέα δεν ήταν από τις μεγάλες, πολυσυζητημένες μάχες του Αγώνα, όμως το βάρος της ήταν δυσανάλογα μεγάλο. Απέδειξε πρακτικά ότι ο ατμός μπορούσε να κρίνει μια ναυμαχία, ενίσχυσε το ηθικό των Ελλήνων μια στιγμή που η Επανάσταση έμοιαζε να χάνει έδαφος, και προανήγγειλε το τέλος της οθωμανικής ναυτικής κυριαρχίας στα δυτικά παράλια. Λιγότερο από έναν μήνα αργότερα, στις 8/20 Οκτωβρίου 1827, ο συνδυασμένος στόλος Αγγλίας, Γαλλίας και Ρωσίας θα συνέτριβε οριστικά τον τουρκοαιγυπτιακό στόλο στο Ναβαρίνο — τη ναυμαχία που θα εξασφάλιζε, τελικά, την ελευθερία της Ελλάδας.
Ο Άστιγξ δεν πρόλαβε να δει τον θρίαμβο εκείνο ολοκληρωμένο. Σκοτώθηκε λίγους μήνες αργότερα, τον Ιούνιο του 1828, πολεμώντας στο Αιτωλικό. Το όνομά του, όμως, έμεινε συνδεδεμένο για πάντα με την Ιτέα, όπου κάθε χρόνο, την τελευταία Κυριακή του Σεπτεμβρίου, η τοπική κοινωνία τιμά τη Ναυμαχία της Αγκάλης ως μια από τις σιωπηλές, αποφασιστικές στιγμές του '21.
Ιστορική Ομάδα – anexitilo.net
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου