Σαν σήμερα 6 Σεπτεμβρίου 1861: Η αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας της βασίλισσας Αμαλίας από τον φοιτητή Αριστείδη Δόσιο

Σαν σήμερα · 6 Σεπτεμβρίου 1861

Η νύχτα που ένας φοιτητής σημάδεψε τη βασίλισσα

Ιστορία · Βασίλειο της Ελλάδας · Τα χρόνια του Όθωνα

Το καλοκαίρι του 1861 η Αθήνα βράζει. Ο βασιλιάς Όθωνας κατηγορείται ανοιχτά για παραβίαση του Συντάγματος και για αυταρχική διακυβέρνηση, η αντιπολίτευση οργανώνεται, και τον Μάιο η αστυνομία αποκαλύπτει μια συνωμοσία εναντίον του θρόνου, προχωρώντας σε συλλήψεις. Μέσα σε αυτό το κλίμα αναταραχής, ο Όθωνας αναχωρεί για ένα μακρινό ταξίδι στο Μόναχο, αφήνοντας τα καθήκοντα της αντιβασίλισσας στη σύζυγό του, τη βασίλισσα Αμαλία. Είναι μια απόφαση που, λίγους μήνες μετά, θα αποδειχθεί μοιραία.

Ο νεαρός με το πιστόλι στα Εξάρχεια

Ο πρωταγωνιστής της ιστορίας είναι ένα δεκαεπτάχρονος αγόρι, ο Αριστείδης Δόσιος. Γιος του πολιτικού Κωνσταντίνου Δόσιου από τη Βλάστη Εορδαίας και της μεταφράστριας Αικατερίνης Δόσιου, αδελφός του γαριβαλδινού Αλέξανδρου Δόσιου, ο Αριστείδης μεγαλώνει μέσα σε ένα περιβάλλον πολιτικής δράσης και ιδεών. Είναι φιλομαθής, δραστήριος, και γράφει πύρινα άρθρα εναντίον της μοναρχίας στην εφημερίδα «Το μέλλον της πατρίδος». Θαυμάζει τη Γαλλική Επανάσταση και έχει πειστεί πως η βασιλική εξουσία στην Ελλάδα πρέπει να καταλυθεί.

Στις 6 Σεπτεμβρίου 1861, οπλισμένος, ξεκινά από την περιοχή των Εξαρχείων. Γύρω στις εννέα το βράδυ συναντά τη βασιλική πομπή κοντά στην πλατεία Συντάγματος: η βασίλισσα Αμαλία έχει βγει για τον καθημερινό της βραδινό περίπατο. Ο νεαρός, χωρίς να διστάσει, πυροβολεί εναντίον της.

Αστόχησε όμως, επειδή —όπως λέγεται— η ίδια η βασίλισσα τον αντιλήφθηκε τη τελευταία στιγμή και έστρεψε το άλογό της απέναντί του.

Η βολή χάνεται. Ο Δόσιος συλλαμβάνεται επί τόπου και οδηγείται ενώπιον του Υπουργικού Συμβουλίου. Η είδηση σαρώνει την πόλη μέσα σε λίγες ώρες: κάποιος επιχείρησε να σκοτώσει τη βασίλισσα, στο κέντρο της Αθήνας, μπροστά σε μάρτυρες.

Συλλήψεις, βασανιστήρια, μια πολύκροτη δίκη

Οι αρχές δεν πιστεύουν ότι ο νεαρός φοιτητής ενήργησε μόνος του. Μαζί με τον Δόσιο συλλαμβάνονται αρκετοί ακόμη νέοι που θεωρούνται μέλη ή σύμπαθούντες μιας αντιβασιλικής παρέας φοιτητών: ο Λεωνίδας Δεληγιώργης (αδελφός του πολιτικού Επαμεινώνδα Δεληγιώργη), ο Αναστάσιος Γεννάδιος, ο ποιητής Αχιλλέας Παράσχος, ο Θεόδωρος Φλογαΐτης, ο Αριστείδης Γλαράκης και ο Άγις Κλεομένης, μεταξύ άλλων. Στα κελία της αστυνομίας υφίστανται σκληρά βασανιστήρια στην προσπάθεια να αποκαλυφθεί το εύρος της συνωμοσίας.

Ακόμη και μέσα στην ίδια την αστυνομία η υπόθεση προκαλεί ρωγμές: ο αξιωματικός Αγαμέμνων Σκαρβέλης επιχειρεί να διευκολύνει την απελευθέρωση του Δόσιου, αλλά αποκαλύπτεται, συλλαμβάνεται, φυλακίζεται και καθαιρείται από τα καθήκοντά του.

Η δίκη που ακολουθεί γίνεται πολύκροτη υπόθεση για την εποχή. Ο νεαρός Δόσιος δεν αρνείται την πράξη του· αντίθετα, την υπερασπίζεται δημόσια, περιγράφοντας τη μοναρχία που ήθελε να χτυπήσει με σκληρά λόγια. Το δικαστήριο τον κρίνει ένοχο και τον καταδικάζει σε θάνατο.

Τα πρόσωπα της υπόθεσης

• Αριστείδης Δόσιος — 17χρονος φοιτητής, δράστης της απόπειρας
• Βασίλισσα Αμαλία — σύζυγος του Όθωνα, ασκούσε καθήκοντα αντιβασίλισσας
• Αγαμέμνων Σκαρβέλης — αστυνομικός που επιχείρησε να τον απελευθερώσει και τιμωρήθηκε γι' αυτό
• Λοιποί συλληφθέντες — Λ. Δεληγιώργης, Α. Γεννάδιος, Α. Παράσχος, Θ. Φλογαΐτης, Α. Γλαράκης, Α. Κλεομένης

Η χάρη της βασίλισσας

Εδώ η ιστορία παίρνει μια απροσδόκητη τροπή. Η ίδια η Αμαλία, στόχος της απόπειρας, επεμβαίνει προσωπικά ώστε η ποινή του θανάτου να μην εκτελεστεί. Χάρη στη δική της παρέμβαση, η καταδίκη του Δόσιου μετατρέπεται σε ισόβια κάθειρξη. Ο νεαρός δεν θα παραμείνει όμως στη φυλακή για πολύ: στην εξέγερση του 1862, που θα οδηγήσει τελικά στην έξωση του Όθωνα από τον ελληνικό θρόνο, ο Δόσιος αποκτά την ελευθερία του.

Η απόπειρα εναντίον της Αμαλίας δεν είναι απλώς ένα μεμονωμένο περιστατικό βίας· είναι ένα από τα συμπτώματα μιας βαθύτερης κρίσης του καθεστώτος του Όθωνα, που μέσα σε λίγους μήνες θα φτάσει στο τέλος της. Ο νεαρός φοιτητής των Εξαρχείων, που απέτυχε να αλλάξει την ιστορία με μια σφαίρα, θα δει τελικά τον στόχο του να επιτυγχάνεται με άλλο τρόπο—μέσα από μια λαϊκή εξέγερση, λίγο περισσότερο από έναν χρόνο αργότερα.

Το κείμενο αυτό αποτελεί σύντομη ιστορική αναδρομή, βασισμένη σε δημοσιευμένες πηγές για τα γεγονότα της 6ης Σεπτεμβρίου 1861. Για περισσότερα ιστορικά άρθρα, ακολουθήστε τις σχετικές αναρτήσεις στο anexitilo.net.